چرا با وجود مسواک زدن باز هم دندانها پوسیده میشوند؟
چرا با وجود مسواک زدن باز هم دندانها پوسیده میشوند؟ دلایل اصلی چیست؟
بسیاری از افراد تصور میکنند اگر روزی دو بار مسواک بزنند، دیگر هیچگاه دچار پوسیدگی دندان نخواهند شد. اما در عمل، دندانپزشکان بارها با بیمارانی مواجه میشوند که با وجود رعایت ظاهری بهداشت دهان، همچنان دچار پوسیدگیهای جدید هستند. این موضوع نشان میدهد که سلامت دندان تنها به تعداد دفعات مسواک زدن وابسته نیست و عوامل متعددی در ایجاد پوسیدگی نقش دارند.
پوسیدگی زمانی آغاز میشود که باکتریهای موجود در پلاک دندانی، قندهای باقیمانده در دهان را تجزیه کرده و اسید تولید میکنند. این اسیدها به مرور مواد معدنی مینای دندان را از بین میبرند و اگر این روند ادامه پیدا کند، حفرههای پوسیدگی ایجاد میشود. بنابراین حتی اگر مسواک بزنید، اما پلاک بهطور کامل حذف نشود یا شرایط دهان برای رشد باکتریها مناسب باشد، احتمال پوسیدگی همچنان وجود دارد.
در کلینیک دندانپزشکی پرسپولیس، بسیاری از بیمارانی که برای درمان پوسیدگی مراجعه میکنند، اظهار میکنند که بهطور منظم مسواک میزنند. بررسی تخصصی معمولاً نشان میدهد مشکل اصلی در نحوه مسواک زدن، استفاده نکردن از نخ دندان، رژیم غذایی یا عوامل دیگری است که کمتر به آنها توجه میشود.
مسواک زدن صحیح مهمتر از تعداد دفعات آن است
یکی از رایجترین اشتباهات این است که افراد تنها به تعداد دفعات مسواک زدن توجه میکنند، در حالی که کیفیت انجام این کار اهمیت بسیار بیشتری دارد. اگر مسواک با زاویه مناسب روی دندان و لثه حرکت نکند یا زمان کافی برای تمیز کردن تمام سطوح دندان صرف نشود، مقدار زیادی پلاک میکروبی روی دندان باقی خواهد ماند.
دندانهای انتهایی، پشت آخرین دندانهای آسیاب و نواحی بین دندانها معمولاً کمتر تمیز میشوند. همین قسمتها بیشترین احتمال ایجاد پوسیدگی را دارند؛ زیرا باکتریها فرصت بیشتری برای رشد و تولید اسید پیدا میکنند.
نخ دندان؛ حلقه گمشده مراقبت از دندانها
مسواک تنها سطوح بیرونی، داخلی و جونده دندان را تمیز میکند، اما نمیتواند به فضای بین دو دندان نفوذ کند. به همین دلیل، اگر از نخ دندان استفاده نشود، پلاک و باقیمانده مواد غذایی در این نواحی باقی میماند و به مرور زمان باعث پوسیدگی بین دندانی میشود.
بسیاری از پوسیدگیهایی که در معاینات رادیوگرافی مشاهده میشوند، از فضای بین دندانها آغاز شدهاند؛ جایی که فرد تصور میکند بهخوبی مسواک زده است، اما در واقع هیچ وسیلهای آن قسمت را تمیز نکرده است.
زمان مسواک زدن هم اهمیت دارد
بعضی افراد تنها صبحها مسواک میزنند یا شب قبل از خواب این کار را فراموش میکنند. در حالی که شبها به دلیل کاهش ترشح بزاق، محیط دهان برای فعالیت باکتریها مناسبتر میشود. اگر بقایای مواد غذایی تا صبح روی دندان باقی بماند، باکتریها ساعتها فرصت تولید اسید خواهند داشت.
به همین دلیل، مسواک زدن قبل از خواب یکی از مهمترین اقدامات برای پیشگیری از پوسیدگی دندان محسوب میشود و نباید به هیچ عنوان از برنامه روزانه حذف شود.
رژیم غذایی سالم همیشه به معنی محافظت کامل از دندانها نیست
بسیاری از افراد تصور میکنند تنها مصرف شیرینی و شکلات باعث پوسیدگی دندان میشود، اما واقعیت این است که هر ماده غذایی حاوی کربوهیدرات قابل تخمیر میتواند خوراک باکتریهای دهان باشد. نان، بیسکویت، چیپس، پفک، برنج، ماکارونی، میوههای خشک و حتی برخی آبمیوههای طبیعی نیز در صورت باقی ماندن روی دندان، شرایط را برای تولید اسید و تخریب مینای دندان فراهم میکنند.
از طرف دیگر، دفعات مصرف مواد غذایی اهمیت بیشتری نسبت به مقدار آن دارد. فردی که در طول روز بارها تنقلات یا نوشیدنیهای شیرین مصرف میکند، دندانهای خود را مدت زمان بیشتری در معرض حمله اسیدی قرار میدهد؛ حتی اگر حجم کلی مصرف قند او زیاد نباشد.
کمبود بزاق؛ یکی از دلایل پنهان پوسیدگی دندان
بزاق نقش بسیار مهمی در حفظ سلامت دهان دارد. این مایع طبیعی علاوه بر شستوشوی بقایای مواد غذایی، به خنثی کردن اسیدهای تولیدشده توسط باکتریها و بازسازی مواد معدنی مینای دندان کمک میکند.
در افرادی که به دلیل مصرف برخی داروها، افزایش سن، بیماریهای خاص یا کمآبی بدن دچار خشکی دهان هستند، احتمال پوسیدگی دندان به شکل قابل توجهی افزایش پیدا میکند. در چنین شرایطی، حتی رعایت مناسب بهداشت دهان نیز ممکن است به تنهایی کافی نباشد.
آیا نوع مسواک و خمیردندان در پیشگیری از پوسیدگی مؤثر است؟
بله، اما نه به اندازهای که بسیاری تصور میکنند. مهمتر از برند مسواک، استفاده صحیح از آن است. مسواک با برس نرم که هر سه تا چهار ماه یکبار تعویض شود، برای بیشتر افراد انتخاب مناسبی محسوب میشود.
در مورد خمیردندان نیز مهمترین نکته، وجود فلوراید است. فلوراید با تقویت مینای دندان، مقاومت آن را در برابر اسید افزایش میدهد و احتمال ایجاد پوسیدگی را کاهش میدهد. استفاده منظم از خمیردندان فلورایددار، یکی از مؤثرترین روشهای پیشگیری از پوسیدگی به شمار میرود.
ژنتیک تا چه اندازه در پوسیدگی دندان نقش دارد؟
اگرچه ژنتیک بهتنهایی عامل ایجاد پوسیدگی نیست، اما میتواند احتمال آن را افزایش یا کاهش دهد. کیفیت مینای دندان، ترکیب بزاق، شکل شیارهای سطح دندان و حتی میزان رشد برخی باکتریهای دهان، تا حدی تحت تأثیر عوامل ژنتیکی قرار دارند.
به همین دلیل، ممکن است دو نفر با سبک زندگی تقریباً مشابه، میزان متفاوتی از پوسیدگی دندان را تجربه کنند. البته حتی در افرادی که زمینه ژنتیکی قویتری برای پوسیدگی دارند، رعایت اصول صحیح بهداشت دهان و معاینات منظم میتواند خطر بروز این مشکل را تا حد زیادی کاهش دهد.
معاینات دورهای؛ روشی برای جلوگیری از پوسیدگیهای پنهان
برخی پوسیدگیها تا مدتها هیچ علامتی ایجاد نمیکنند و تنها در معاینه تخصصی یا تصاویر رادیوگرافی قابل تشخیص هستند. اگر درمان در همین مراحل اولیه انجام شود، معمولاً نیاز به درمانهای پیچیده مانند عصبکشی یا روکش کاهش پیدا میکند.
به همین دلیل، مراجعه منظم به دندانپزشک حتی در افرادی که درد یا مشکل خاصی ندارند، بخش مهمی از پیشگیری محسوب میشود و میتواند از پیشرفت پوسیدگیهای پنهان جلوگیری کند.
مسواک زدن با فشار زیاد؛ اشتباهی که به دندان آسیب میزند
برخی افراد تصور میکنند هرچه محکمتر مسواک بزنند، دندانهایشان تمیزتر خواهد شد. در حالی که فشار بیش از حد نهتنها تأثیر بیشتری در حذف پلاک ندارد، بلکه به مرور زمان میتواند باعث تحلیل لثه، ساییدگی مینای دندان و افزایش حساسیت دندانی شود.
روش صحیح مسواک زدن بر پایه حرکات آرام، منظم و پوشش کامل تمام سطوح دندان است. استفاده از مسواک با برس نرم و صرف حدود دو دقیقه برای هر بار مسواک زدن، معمولاً نتیجه بسیار بهتری نسبت به وارد کردن فشار زیاد ایجاد میکند.
چرا برخی نواحی دهان بیشتر دچار پوسیدگی میشوند؟
همه قسمتهای دهان به یک اندازه در معرض پوسیدگی قرار ندارند. شیارهای عمیق روی دندانهای آسیای بزرگ، سطوح بین دندانها و نواحی نزدیک به لثه معمولاً بیشتر از سایر قسمتها مستعد تجمع پلاک و باکتری هستند.
اگر این نواحی هنگام مسواک زدن یا استفاده از نخ دندان بهخوبی تمیز نشوند، پوسیدگی ممکن است از همان نقاط آغاز شود؛ بدون اینکه در مراحل اولیه درد یا تغییر رنگ قابل توجهی ایجاد کند.
بعد از خوردن مواد غذایی اسیدی، بلافاصله مسواک نزنید
مصرف نوشیدنیهایی مانند نوشابه، آبمیوههای ترش، لیمو، پرتقال یا سایر خوراکیهای اسیدی باعث میشود مینای دندان برای مدت کوتاهی نرمتر از حالت طبیعی شود. اگر در همین زمان مسواک بزنید، احتمال ساییدگی سطح مینا افزایش پیدا میکند.
بهتر است پس از مصرف این مواد، ابتدا دهان را با آب شستوشو دهید و حدود ۳۰ دقیقه صبر کنید تا بزاق فرصت بازگرداندن تعادل محیط دهان را داشته باشد. سپس مسواک بزنید.
آیا دهانشویه جایگزین مسواک و نخ دندان است؟
خیر. دهانشویه میتواند تعداد باکتریهای دهان را کاهش دهد یا در برخی شرایط درمانی مفید باشد، اما قادر نیست پلاک چسبیده به سطح دندان را از بین ببرد. حذف این پلاک تنها با مسواک و تمیز کردن فضای بین دندانها با نخ دندان یا سایر وسایل کمکی امکانپذیر است.
به همین دلیل، استفاده از دهانشویه باید بهعنوان مکمل مراقبت از دهان در نظر گرفته شود، نه جایگزین روشهای اصلی بهداشت دهان.
ترمیمهای قدیمی هم میتوانند محل شروع پوسیدگی باشند
پرکردگیها و ترمیمهای دندانی عمر همیشگی ندارند. با گذشت زمان ممکن است در لبه آنها شکافهای بسیار کوچکی ایجاد شود که با چشم قابل مشاهده نیست. در این فضاها باکتریها تجمع پیدا میکنند و پوسیدگی ثانویه بهآرامی آغاز میشود.
به همین دلیل، حتی اگر دندان قبلاً درمان شده باشد، لازم است در معاینات دورهای وضعیت ترمیمها بررسی شود تا در صورت مشاهده هرگونه نشتی یا آسیب، پیش از گسترش پوسیدگی اقدامات لازم انجام شود.
عادتهای روزمرهای که خطر پوسیدگی را افزایش میدهند
- مصرف مداوم نوشیدنیهای شیرین در طول روز.
- خوردن تنقلات بین وعدههای اصلی بدون تمیز کردن دندانها.
- خوابیدن بدون مسواک زدن.
- استفاده نکردن از نخ دندان.
- تعویض نکردن مسواک در زمان مناسب.
- بیتوجهی به معاینات دورهای دندانپزشکی.
- نادیده گرفتن پوسیدگیهای کوچک تا زمان شروع درد.
تشخیص دقیق، پایه درمان موفق دندانها
در بسیاری از موارد، پوسیدگی دندان در مراحل اولیه هیچ علامت مشخصی ایجاد نمیکند و تنها با معاینه تخصصی و بررسی تصاویر رادیوگرافی قابل تشخیص است. به همین دلیل، مراجعه منظم به دندانپزشک نقش مهمی در پیشگیری از پیشرفت پوسیدگی و کاهش نیاز به درمانهای پیچیده دارد.
در کلینیک دندانپزشکی پرسپولیس، وضعیت دندانها پس از معاینه دقیق توسط دندانپزشک و در صورت نیاز با استفاده از تجهیزات تصویربرداری بررسی میشود تا پوسیدگیهای پنهان، ترکهای دندانی و سایر مشکلات در همان مراحل ابتدایی شناسایی شوند. این رویکرد باعث میشود درمانها با حفظ حداکثری بافت سالم دندان و با کمترین میزان تهاجم انجام شوند.
چرا کلینیک دندانپزشکی پرسپولیس؟
کلینیک دندانپزشکی پرسپولیس با مدیریت دکتر مرتضی نجفی و بهرهگیری از تجهیزات مدرن، خدمات جامع دندانپزشکی شامل درمان پوسیدگی، ترمیم دندان، درمان ریشه، روکش، لمینت، کامپوزیت، ایمپلنت، دندانپزشکی کودکان و سایر درمانهای تخصصی را در محیطی استاندارد و آرام ارائه میدهد. در این مجموعه، برای هر بیمار پس از بررسی کامل شرایط دهان و دندان، طرح درمان اختصاصی متناسب با نیازهای او تهیه میشود.
رزرو وقت معاینه
اگر با وجود مسواک زدن همچنان دچار پوسیدگی دندان میشوید یا میخواهید علت این مشکل را بهصورت تخصصی بررسی کنید، بهتر است پیش از گسترش پوسیدگی برای معاینه اقدام کنید. تشخیص زودهنگام میتواند از درمانهای پیچیدهتر و هزینههای بیشتر در آینده جلوگیری کند.
آدرس:
تهران – پایینتر از فلکه سوم تهرانپارس – نبش کوچه ۱۹۰٫۱ (کوچه میر) – پلاک ۳۴۱ – طبقه دوم – کلینیک دندانپزشکی پرسپولیس
تلفن:
021-77740007
021-77740008
برای هماهنگی وقت معاینه و دریافت مشاوره، میتوانید با کلینیک تماس بگیرید یا از طریق وبسایت درخواست نوبت خود را ثبت کنید. تیم پذیرش در کوتاهترین زمان، زمان مناسب مراجعه را برای شما هماهنگ خواهد کرد.
